|
Đây là chuyến thăm đầu tiên trong khuôn khổ 2 Đảng về VHNT. Trong cuộc tiếp kiến đồng chí Ngải Bình - Phó Trưởng Ban Liên lạc Đối ngoại TƯ Đảng và buổi làm việc với đồng chí Thang Hằng - Phó Cục trưởng Cục Văn nghệ Ban Tuyên truyền TƯ Đảng, các đồng chí đều khẳng định rằng, từ khi nước Trung Hoa mới thành lập năm 1949, Đảng và Nhà nước rất coi trọng văn hóa.
Tầm quan trọng của văn hóa được thể hiện trong đường lối cách mạng: “Biện pháp giành chính quyền thứ nhất bằng vũ khí, thứ hai bằng ngòi bút”. Cho đến ngày nay, để phát triển văn học nghệ thuật, đối với văn nghệ sĩ, Đảng Cộng sản Trung Quốc vẫn nêu cao phương châm Hai vì (“Vì Nhân dân, vì CNXH”) và Hai trăm (“Trăm hoa đua nở, trăm nhà đua tiếng”), đặc biệt là từ Đại hội lần thứ XVI của Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 2002 thì phương châm này càng được hâm nóng.
Bối cảnh xã hội Trung Quốc ngày càng khiến văn hóa có vai trò quan trọng. Song song với việc đổi mới mô hình kinh tế, TƯ Đảng Cộng sản Trung Quốc đã đưa ra Nghị quyết đổi mới mô hình phát triển văn hóa, thúc đẩy văn hóa phát triển mạnh mẽ.
Về cơ chế tài chính, nếu như trước đây toàn bộ các cơ quan văn hóa đều là các đơn vị sự nghiệp ăn lương Nhà nước (thư viện, bảo tàng, cơ sở văn hóa ở nông thôn…) hoạt động bằng kinh phí của Nhà nước; thứ hai là doanh nghiệp văn hóa (nhà xuất bản, nhà in, xưởng phim…) tự chủ về tài chính.
Điều này giúp cho việc chăm lo sự nghiệp phát triển văn hóa của Đảng được duy trì, đồng thời cũng khắc phục sự eo hẹp về kinh phí khi doanh nghiệp có thể huy động được các nguồn vốn trong xã hội, đảm bảo cho văn nghệ sĩ đầy đủ về điều kiện vật chất để có thể sáng tạo.
Hiện nay, bộ văn hóa và các cơ quan hữu quan vẫn đang tiến hành nghiên cứu và xác định rõ đơn vị nào thuộc diện Nhà nước hỗ trợ, đơn vị nào tự túc. Nguyên tắc trong quản lý VHNT là đúng pháp luật, minh bạch hóa theo tiêu chí và kiên quyết chống lại các xu hướng lệch lạc.
Bạn khẳng định sự phát triển mạnh mẽ của VHNT Trung Quốc trong những năm vừa rồi phù hợp với tình hình phồn thịnh của xã hội. Cải cách khiến cuộc sống được nâng cao, hài hòa giữa kinh tế và văn hóa, nhân dân an cư lạc nghiệp. Đặc biệt, thành tựu VHNT trong thời gian qua được minh chứng bằng nhiều tác phẩm ưu tú.
Kinh nghiệm của Trung Quốc đưa VHNT phát triển trước tiên nằm trong việc Đảng đã kiên trì Chủ nghĩa Mác đặc sắc Trung Quốc trong tư tưởng và sự lãnh đạo các hoạt động VHNT.
Đoàn có buổi làm việc với lãnh đạo Hội Nhà văn Trung Quốc, Hội Nhà văn thành lập ngày 13/7/1949, có 43 đoàn thể quần chúng tham gia Hội Nhà văn của 31 tỉnh - thành và Hội tại các cơ quan, xí nghiệp và các thành viên cá nhân. Trong toàn quốc hiện có hơn 8.700 hội viên cấp quốc gia, cùng với hơn 50.000 hội viên cấp địa phương.
Để động viên nhà văn phản ánh hiện thực, Hội chủ động đưa nhà văn xuống cơ sở để tìm hiểu hiện thực cuộc sống, tiếp cận cuộc sống bình dân, cảm nhận đời sống cộng đồng các khu chung cư nhằm đưa vào tác phẩm cả tinh thần dân tộc lẫn những vấn đề cụ thể của công cuộc cải cách…
Hội cũng tập trung nhà văn, khởi xướng sáng tác nhân các ngày lễ - tết, lựa chọn các tác phẩm phản ánh tinh thần thời đại để hỗ trợ đầu tư, mời chuyên gia góp ý, tổ chức trao đổi kinh nghiệm giữa các địa phương, giữa miền Đông và miền Tây nên tình hình sáng tác rất khả quan, các tác phẩm phản ánh tinh thần thời đại ngày càng nhiều.
Hội tôn trọng thành tựu các nhà văn cao tuổi, tạo điều kiện và môi trường để họ tiếp tục sáng tác. Mời các nhà văn tên tuổi làm cố vấn nên họ vẫn có tiếng nói và đóng góp để văn học phát triển. Đối với tác giả thanh niên - những người lúc đầu không quan tâm đến Hội - Hội đã tìm nhiều cách thu hút họ vì xác định đây là tương lai của văn học.
Cụ thể: bố trí đào tạo nhà văn trẻ tiềm năng, đưa hàng trăm tác giả vào học viện Lỗ Tấn; kết nạp nhà văn trẻ vào Hội, ngay cả đối với khu vực khó quản lí là văn học mạng, đến nay Hội cũng thu hút nhiều tác giả trẻ của văn học mạng đăng kí trở thành Hội viên.
Đặc biệt, các thế hệ lãnh đạo Đảng và Nhà nước đều quan tâm đến phê bình, Chủ tịch Hồ Cẩm Đào từng ví sáng tác và phê bình văn học như hai cánh của con chim, như hai lốp xe, không thể thiếu bên nào. Đường lối chỉ đạo phê bình văn học rất rõ ràng, theo tư tưởng chủ nghĩa Mác, thực hiện phương châm “Hai vì” và “Hai trăm”, triển khai “Ba bám sát” (bám sát thực tế, bám sát cuộc sống và bám sát yêu cầu).
HĐ LLPBVHNT TƯ làm việc với Phó Ban Lý luận Đối ngoại
Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Từ 2004, Hội có 6 năm thực hiện Dự án 4 loại nhân tài phê bình trong nghệ thuật, thông tin, tuyên truyền và văn học. Hội tổ chức cho các nhà phê bình ưu tú nằm trong 4 loại nhân tài trên tham gia bồi dưỡng đào tạo nhằm giúp họ tiếp cận đến một số chuyên ngành, kể cả khoa học kỹ thuật, nâng cao kiến thức. Bộ Tài chính dành tiền cho 4 loại nhân tài ra nước ngoài học tập, in và công bố tác phẩm.
Đảng và Nhà nước quan tâm đặc biệt đến LLPB văn học, việc hỗ trợ LLPB văn học được ghi vào kế hoạch 5 năm lần thứ XI của Đảng, trở thành một trong 6 trọng tâm của văn hóa. Nhà nước dành cho LLPB văn học 16 dự án với kinh phí 10.000 Nhân dân tệ cho 1 dự án. Lập nhiều quỹ hỗ trợ Phê bình văn học nằm trong Quỹ Văn hóa (chủ yếu tại các trường đại học).
Hội Nhà văn có chi nhánh Hội Quỹ Văn hóa Trung Hoa cho những tác giả chưa có tác phẩm được xuất bản nhằm hỗ trợ họ công bố bộ tác phẩm đầu tiên. Đội ngũ LLPB văn học vững mạnh đến từ 3 nguồn (nhà trường, báo chí và Hội Nhà văn) có quan hệ chặt chẽ, với ba nguyên tắc: thẳng thắn, cùng bàn và khách quan.
Học viện Lỗ Tấn tổ chức hai lớp nâng cao trình độ cho hơn 100 nhà LLPB. Ủy ban phê bình VHNT được thành lập để chuyên trách công tác LLPB trong nước. Sàn trao đổi phê bình toàn quốc được các nhà phê bình tham gia nhiệt tình, ý kiến hay sẽ được đưa VÀO KHO lưu trữ phê bình.
Nhà xuất bản Hội Nhà văn ra bộ sách nghiên cứu và đánh giá văn học Trung Quốc đương đại, bên cạnh đó, báo Văn Nghệ của Hội cũng có những bài phê bình giá trị, phản ánh tình hình hoạt động và phát triển văn học trong nước. Bên cạnh những chuyên san Phê bình, các báo nổi tiếng khác (Quang Minh nhật báo, Bắc Kinh nhật báo…) đã dành trang đăng nhiều bài văn học, mở trang mạng phê bình văn học, có những bài phát biểu bằng tiếng Anh đánh giá văn học Trung Quốc để đưa ra quốc tế.
Nhờ được quan tâm và hỗ trợ kinh phí của nhà nước, Trung Quốc đã hình thành hệ thống tuyên truyền khá hoàn chỉnh về các thế hệ văn học với phạm quy cả trong và ngoài nước.
Tuy nhiên, Hội Nhà văn Trung Quốc thừa nhận trong nhiều năm, việc dịch tác phẩm văn học Trung Quốc sang tiếng nước ngoài và đưa tác phẩm nước ngoài vào không phát triển bằng sáng tác. Nhiều nhà văn nước ngoài không biết về văn học Trung Quốc, có nghĩa xuất khẩu văn chương không mạnh bằng xuất khẩu thương mại. Họ không biết là sách văn học Trung Quốc nở rộ ở Việt Nam.
Từ năm 2005, Nhà nước đưa ra những biện pháp đồng bộ nhằm đưa văn học Trung Quốc ra ngoài với dự án dịch và xuất bản 100 tác phẩm đương đại nổi tiếng ra quốc tế trong 10 năm, với kinh phí 1-2 triệu tệ/năm.
Các bước đi cụ thể: mời chuyên gia nước ngoài đến Trung Quốc để lựa chọn tác phẩm tốt, chủ động liên hệ một số NXB hải ngoại và một số cơ quan để họ giúp tạo thói quen đọc văn học Trung Quốc ở hải ngoại, đưa tác phẩm nổi tiếng ra các triển lãm sách Quốc tế tại Đức, Pháp, Nga… Cho đến nay, mới có 13 tác phẩm được dịch trong dự án.
Làm việc với Hội Liên hiệp VHNT Trung Quốc, đoàn được biết Văn Liên Hội LHVHNTTQ gồm 12 Hội chuyên ngành (Hội Nhà văn, Sân khấu kịch, Múa, Âm nhạc, Hội họa, Phim truyền hình và các loại hình nghệ thuật khác). Hội LH còn có chi nhánh tại 32 đơn vị hành chính cấp tỉnh thành phố trực thuộc trong cả nước. Hội LH có tổng số 10.000 Hội viên cấp TƯ và hơn 100.000 Hội viên cấp địa phương trong toàn quốc.
Hội LHVHNT Trung Quốc là tổ chức phi chính phủ - thuộc tổ chức đoàn thể. Ở Trung Quốc, các tổ chức đoàn thể chia làm hai loại: Một là đoàn thể Nhân dân (12 đoàn thể, trong đó có Hội LHVHNT, Phụ nữ, Thanh niên…) được rót kinh phí hoạt động từ ngân sách Nhà nước; hai là đoàn thể quần chúng: số lượng rất nhiều, kinh phí tự túc.
Chức năng của các tổ chức đoàn thể là quán triệt tư tưởng của Đảng để định hướng cho văn nghệ sĩ, vừa tập họp - đoàn kết văn nghệ sĩ vừa phục vụ và tạo điều kiện cho họ sáng tác. Đối với những tư tưởng sai lệch, Hội khởi xướng các nhà phê bình phê phán để bảo vệ văn hóa dòng chính, văn hóa dân tộc.
Nhìn chung, cải cách mở cửa tạo môi trường tốt cho văn nghệ sĩ và hoạt động nghệ thuật, ít có tư tưởng bất đồng. Mặt khác, Đảng đã rút kinh nghiệm từ những sai lầm trong Cách mạng văn hóa nên biết cách giữ tình hình ổn định.
Trong chương trình, đoàn đã làm việc với các cơ quan văn học nghệ thuật như Văn Liên, Hội Nhà văn, Sở Ngoại vụ, các tỉnh Giang Tô và Quảng Đông. Đây là hai địa phương phát triển nhanh về kinh tế, đồng thời được xếp vào hàng đi đầu trong phong trào sáng tác và hoạt động văn học nghệ thuật cũng như bảo tồn văn hóa truyền thống.
NHỮNG KINH NGHIỆM RÚT RA TỪ CHUYẾN CÔNG TÁC - KHẢO SÁT TÌNH HÌNH VĂN HỌC NGHỆ THUẬT TRUNG QUỐC:
1/ Bạn luôn khẳng định sự quan tâm của Đảng - cụ thể là bốn thế hệ lãnh đạo Đảng và Nhà nước (các đồng chí Mao Trạch Đông, Đặng Tiểu Bình, Giang Trạch Dân, Hồ Cẩm Đào) đến văn hóa nói chung, văn học nghệ thuật nói riêng, có những bài phát biểu quan trọng định hướng và đề ra phương châm cụ thể cho văn nghệ.
Lãnh đạo văn học nghệ thuật Trung Quốc các cấp xác định rõ ràng định hướng sáng tác cho văn nghệ sĩ theo đường lối chính trị của Đảng: thấm nhuần tư tưởng chủ nghĩa Mác, giương cao ngọn cờ Xã hội Chủ nghĩa mang đặc sắc Trung Quốc. Đặc biệt, từ Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ XVI năm 2002, văn học nghệ thuật càng được quan tâm, là một trong ba trọng điểm phát triển (kinh tế, chính trị và văn hóa - xã hội). Kiên trì phát triển văn học nghệ thuật dòng chính.
2/ Nhiệm vụ của văn nghệ sĩ được xác định rõ ràng là đi sâu, bám sát hiện thực cuộc sống để phản ánh đời sống và tình cảm của nhân dân. Phương pháp quản lí văn nghệ là động viên, khuyến khích, thuyết phục văn nghệ sĩ theo định hướng sáng tác, đạt mục tiêu phục vụ đất nước và nhân dân. Nhưng các cơ quan quản lí cũng minh bạch và nghiêm khắc với những trường hợp vi phạm quy định của pháp luật, có biện pháp xử lí cụ thể với từng trường hợp.
Cải cách mở cửa tạo điều kiện cho văn học nghệ thuật phát triển mạnh mẽ. Tư tưởng của văn nghệ sĩ được giải phóng khiến cho nhiều tác phẩm có giá trị về nội dung và thủ pháp nghệ thuật ra đời.
3/ Hệ thống Hội nghề nghiệp của bạn phát triển mạnh ở cả Trung ương và địa phương, với nhiều ban chuyên môn và đơn vị trực thuộc. Hội Trung ương có “chân rết” rộng khắp tại các tỉnh thành trong cả nước. Hội (Liên văn, Nhà văn) là nơi tập hợp văn nghệ sĩ, động viên, khuyến khích họ sáng tác trên cả phương diện vật chất lẫn tinh thần, giúp họ phổ biến, quảng bá tác phẩm ở cả trong nước và ngoài nước.
Các Hội tổ chức những đợt sáng tác tập trung với đầu tư của nhà nước nhân những ngày kỉ niệm lớn (như 60 năm thành lập nước CHND Trung Hoa năm 2010, 90 năm thành lập đảng Cộng sản Trung Quốc năm 2011) và đạt được kết quả tốt qua số lượng và chất lượng sản phẩm.
4/ Vai trò LLPB được nâng cao trong đời sống văn học nghệ thuật nhờ các nhà LLPB được tôn trọng về nghề nghiệp, chuyên môn (được Hội và các cấp quản lí trông chờ như lực lượng chính, đi đầu trong việc nhìn nhận, đánh giá tác phẩm và đấu tranh chống các biểu hiện sai trái, lệch lạc trong sáng tác).
5/ Nhà nước quan tâm đến việc phát triển song song cả sự nghiệp văn hóa (do nhà nước đầu tư kinh phí) và sản nghiệp văn hóa (huy động từ các nguồn vốn trong và ngoài nước).
6/ Văn hóa nghệ thuật truyền thống được đặc biệt quan tâm lưu giữ và phát huy trong đời sống xã hội, kể cả việc làm sống lại các tác phẩm và loại hình văn học nghệ thuật truyền thống bằng các phương tiện khoa học kỹ thuật hiện đại (ví dụ: Kinh kịch được dạy trong trường phổ thông; các tiểu thuyết cổ được chuyển thể lên màn ảnh lớn, màn ảnh nhỏ và sân khấu…).
|