HV109 - Đất nước bị nhiễm độc của tôi

LTS: Trần Tố Nga sinh năm 1942 trong một gia đình trí thức ở tỉnh Sóc Trăng. Bà lớn lên trong thời kỳ người Pháp còn có mặt trên bán đảo Đông Dương và từ năm 1945 trở đi, được chứng kiến sự kiện dân tộc Việt Nam đứng lên giành độc lập - một sự kiện lịch sử mà trong đó cha mẹ và nhiều người thân của bà đã có ít nhiều đóng góp. Sau thời gian theo học trường Marie Curie ở Sài Gòn, vào khoảng năm 1955 bà được mẹ gởi ra Hà Nội học tiếp với tư cách con em cán bộ miền Nam. Sau khi tốt nghiệp đại học, bà xung phong vào đoàn các chiến sĩ tình nguyện vượt Trường Sơn vào Nam chiến đấu. Bà gặp lại mẹ và bắt đầu hoạt động trong hàng ngũ Mặt trận Giải phóng miền Nam…

Trong quyển Ma terre empoisonnée (Đất nước bị nhiễm độc của tôi - NXB Stock, Paris, 2016) viết chung với Philippe Broussard, nhà báo Pháp từng đoạt giải phóng sự Albert Londres năm 1993, Trần Tố Nga đã thuật lại những chặng đường chiến đấu mà bà đã trải qua, những hoạt động trong vòng bí mật, những cảnh bị hỏi cung, bị tra khảo trong tù, những di chứng của cuộc chiến tranh…

Tôi nhớ lại…

Chuyện đã xảy ra từ lâu, đã trên nửa thế kỷ, trong một thời đã lùi xa của đời tôi.

Vào một ngày mùa thu năm 1966, chiếc máy bay C-123 Mỹ, xám ngoét, bay vòng quanh căn cứ của chúng tôi ở Củ Chi và để lại sau nó một đám mưa bụi trắng. Đám bụi trắng rớt nhanh xuống. Chất nhớt đó dính vào người làm tôi ho sặc sụa đến nghẹt thở. Mẹ tôi bảo đó là chất “khai quang”. Máy bay đi khỏi, tôi vô tư đi tắm và quên phứt cái sự kiện quá nhỏ đó, có vẻ nó chẳng là gì so với những điều chúng tôi nếm trải trong cuộc chiến ác liệt này.

Phải rất nhiều năm sau, cùng với kết quả của những nghiên cứu và chứng cứ khoa học thì tôi mới nhận biết được cái chất được cho là chỉ dùng để diệt cỏ đó, đã ngấm sâu vào cơ thể tôi như thế nào và đã làm thay đổi số phận của tôi ra sao.

Và nếu như hôm nay tôi viết những dòng này thì cũng là đang viết về chính nó, về cái chất độc quái ác mang tên: chất độc da cam.

Đó là lần đầu. Sau lần đó, tôi còn bị nhiễm chất da cam nhiều lần nữa.