Tư liệu lịch sử

Quyết định lịch sử và sự trả giá (*)

LTS: Giáo sư Trần Văn Giàu, nguyên Bí thư Xứ ủy Nam Bộ, Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, người đã lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa tháng Tám 1945 giành chính quyền ở Sài Gòn và Nam Bộ, sử gia, giải thưởng Hồ Chí Minh, Anh hùng lao động nước CHXHCN Việt Nam, đã từ trần vào lúc 17 giờ 20 phút ngày 16/12/2010 tại TP. Hồ Chí Minh. Tạp chí Hồn Việt xin trích đăng một đoạn trong Hồi ký của GS về quyết định kháng chiến 23/9/1945 của GS và Xứ ủy Nam Bộ và hệ lụy của nó đối với GS.

Phùng Khắc Khoan tặng thơ sứ thần Nhật Bản

LÝ XUÂN CHUNG
Viện Nghiên cứu Đông Bắc Á

Năm 1597 (Đinh Dậu), vào dịp tiết Đông chí, nhà Minh (Trung Quốc) tổ chức đại tiệc mừng thọ vua Minh Thần Tông tròn 80 tuổi. Nhân dịp này, sứ giả các nước láng giềng đều tới chúc mừng. Sứ đoàn Việt Nam do Phùng Khắc Khoan (1528-1613) làm Chánh sứ, tới Bắc Kinh trước đó khá lâu, bởi ngoài việc chúc thọ, việc quan trọng thứ hai là nối lại quan hệ bang giao với nhà Minh, “xin phong” cho vua nhà Lê mới trung hưng. Nhà Minh vốn vẫn còn “luyến tiếc” triều Mạc (1527-1592) nên công việc của Phùng Khắc Khoan không được thuận buồm xuôi gió.

Phổ Nghi, hoàng đế cuối cùng

Phổ Nghi là con của Thuần Thân Vương Tái Phong (1), sinh ngày 7/2/1906, năm Quang Tự thứ 32 triều Mãn Thanh. Khi ông lên ba (1908), Từ Hy thái hậu và vua Quang Tự đều lâm bệnh nặng. Từ Hy đột nhiên quyết định đưa ông lên làm Hoàng đế. Sau khi ông vào cung được ba ngày, vua Quang Tự và Từ Hy lần lượt qua đời.

Oan Tào Tháo

HUYỀN VIÊM

Nhân bộ phim “Xích Bích” đã trình chiếu trên cả nước với hàm ý là Tào Tháo sở dĩ muốn đánh Đông Ngô chỉ vì say mê nàng Tiểu Kiều, ái thê của Tôn Quyền. Bài viết này dựa vào lịch sử để biện minh cho Tào Tháo, nhân vật vốn đi vào dân gian với cái nhìn không tốt…

Nữ biệt động Lê Thị Thu Nguyệt và chuyến đi Nottingham

Trầm Hương

Nhờ bác Tư Chu, nguyên Chỉ huy trưởng biệt động Sài Gòn mà tôi biết chị đang sống tại ngôi biệt thự số 8 đường Đặng Văn Ngữ, quận Phú Nhuận. Cánh cửa mở ra, tôi hoàn toàn bất ngờ khi trước mặt tôi là Lê Thị Thu Nguyệt - người nữ biệt động đã lập nên những chiến công phi thường đến mức không thể tin được.. Chị bé nhỏ, dịu dàng và ở tuổi ngoài 60, vẻ đẹp thời thanh xuân vẫn còn phảng phất. Gặp chị rồi tôi mới hiểu những gì tôi biết về chị quá ít…

Nói về “NGÔI NHÀ” và “KHU MỘ” của ALEXANDRE YERSIN

NGUYỄN QUẢNG TUÂN

Trong bài Bệnh viện Quốc tế A. Yersin. Ước mơ lớn từ Xóm Cồn của tác giả Nguyễn Gia Nùng, đăng trên Hồn Việt số 21 ra tháng 3/2009 có in hình ngôi nhà ba tầng lầu ghi là Ngôi nhà của A. Yersin ở Xóm Cồn và hình cổng ra vào khu mộ ghi là Khu mộ A.Yersin, chúng tôi nhận thấy cả hai tấm hình ấy đều không đúng và xin được nói rõ lại như sau.

Ninh Bình: Ba bến đò lịch sử

Huyện Gia Khánh xưa, hay là huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, là một vùng đất thiêng, nơi có Kinh đô của hai triều đại Đinh, Tiền Lê và năm đầu của nhà Lý. Đất thiêng nên có những bến đò đã đi vào lịch sử, không chỉ nâng cho những trang sách của Ninh Bình – quê hương của Vạn Thắng Vương Đinh Bộ Lĩnh, danh sĩ Trương Hán Siêu – mà còn in dấu trong nhiều tác phẩm sử học, văn học của cả nước.

Những trang vàng ghi những tấm lòng vàng

Tham gia thực hiện chuyên đề “Đặc điểm phụ nữ Nam Bộ trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ” cho công trình biên soạn lịch sử Nam Bộ kháng chiến, tôi vô cùng xúc động khi đọc lại những trang tư liệu đã ố vàng, cũ rách. May mắn thay, dù ố vàng, cũ rách nhưng những trang giấy ấy ngày nay quý hơn vàng, ghi lại những tấm lòng vàng trong những ngày đầu Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập.

Những phận người trong nhá nhem sáng tối của lịch sử

Có một thời tên tuổi tướng quân Huỳnh Văn Một - Trung đoàn trưởng Trung đoàn 308 - Nguyễn An Ninh, Tư lệnh phó Quân khu Sài Gòn - Chợ Lớn, Đại biểu Quốc hội khóa đầu tiên… tỏa sáng trên vòm trời Tân An, Chợ Lớn. Nhưng cho đến phút cuối cuộc đời (ông mất ngày 6/9/1992), lòng ông vẫn còn đau đáu nỗi đau thế sự. Cho dù, ngày 29/9/2003, ông được Nhà nước truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh cao quý, cho những cống hiến to lớn trong cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, thì vẫn còn đó nỗi đau những thăng trầm cuộc đời...

Những người con gái trong đời Nguyễn Thái Bình

Thật may mắn khi Anh hùng - Liệt sĩ Nguyễn Thái Bình còn để lại cho cuộc đời những vật kỷ niệm quý báu. Đó là những bức ảnh, những dòng ghi lại hoạt động của anh từ tuổi thơ ấu, đến những ngày học tập và hoạt động phản chiến trên nước Mỹ… Tôi vô cùng xúc động khi bà Lê Thị Anh - mẹ của anh run run mở chiếc va-li phủ đầy bụi, lần tìm những quyển sổ ghi chép, những lá thư của con trai… Bà ôm vào lòng tấm bằng tốt nghiệp Đại học Washington hạng danh dự của anh, cả tấm tranh cổ động phản chiến anh vẽ hình cô du kích Nam bộ… Chị Huỳnh Mai, em gái của anh nói: “Tính anh Bình cẩn thận nên trước khi gửi thư cho ai, anh đều ghi vào quyển nhật ký”.